skip to Main Content

Geven en ontvangen zonder te veroordelen

Even voorstellen

Hallo, ik ben Lot, sommigen kennen mij misschien als trainer bij FAMEUS. Ik geniet ontzettend van het werken met jullie. Vooral om samen zicht te krijgen op jullie mogelijkheden, krachten en talenten. Ikzelf heb ook diepe dalen doorgemaakt en het werken met jullie houdt me scherp op mijn eigen stuk en alle stapjes die ik heb gezet om te komen waar ik nu ben.

Oordelen en veroordelen

In een reeks van drie artikelen behandel ik samen met jullie de drie elementen van verbinding volgens schrijver en onderzoeker Brene Brown. In mijn eerste artikel stond ik met jullie stil bij het eerste element: ‘Je gezien, gehoord en gewaardeerd voelen.’ Nu wil ik met jullie kijken naar het tweede element van verbinding: Kunnen geven en ontvangen zonder te veroordelen. In mijn volgende artikel kijken we naar het derde element: Steun en kracht kunnen ontlenen aan de relatie.

Kunnen geven en ontvangen zonder te veroordelen

Bij verbinding is het belangrijk dat die van beide kanten komt, dat maakt een relatie gelijkwaardig. Elkaar ondersteunen en helpen kan gaan over praktische hulp, maar net zo goed over een luisterend oor als je het nodig hebt om je hart te luchten. Belangrijk daarbij is dat er geen vooroordeel is bij wat je geeft of ontvangt. Oordelen is iets wat iedereen aan de lopende band doet. We oordelen om keuzes te kunnen maken, want door ons oordeel weten wij in te schatten of het veilig, geschikt of goed voelt om een bepaalde actie in te zetten.

Het oerbrein

Er zijn allerlei mechanismen in ons hoofd die ons vroeger als oermensen goed van pas kwamen, maar die ons nu behoorlijk in de weg kunnen zitten. Ze beïnvloeden onze waarneming en oordeelsvorming. Het vecht- en vluchtgedeelte in de hersenen wordt actief onder stress of als je bang bent.

Dit stukje van jouw brein krijgt haar (interne en externe) informatie via de zintuigen en verbindt op die manier de interne en externe wereld met elkaar. Hierdoor kan je brein veel informatie verwerken en legt het verbanden tussen situaties, reacties en hoe je je ervoor en erna voelt.

Maar jouw mening is niet altijd gebaseerd op feiten. Wanneer je jouw gedrag en houding laat bepalen door iets wat je niet feitelijk gecheckt hebt, spreek je van een veroordeling. Vaak heeft dit veroordelen te maken met afkeuring. Het zou er niet mogen zijn, in jouw visie.

Als jij je in contact met anderen veroordelend opstelt, kan je niet goed verbinden met een ander. Je kunt jouw veroordeling zien als een muur die tussen jullie in staat. Je ziet de ander niet meer voor wie hij of zij werkelijk is, want jouw waarheid staat in de weg. We veroordelen niet alleen anderen maar ook onszelf.

Oordelen over jezelf en oordelen over een ander

Ik weet dat ik veroordeel en troost mezelf met het idee dat het nou eenmaal menselijk is om ergens iets van te vinden. Wanneer ik bereid ben om op mezelf te reflecteren, neem ik verantwoordelijkheid voor mijn eigen gevoelens en gedachten. Ik ontferm me over mezelf en neem mijn signalen serieus. Door me bewust te zijn van mijn veroordelen, kan ik ervoor kiezen of ik mijn veroordeling leidend wil laten zijn of niet.

Door de jaren heen heb ik geleerd dat wanneer ik het gedrag van anderen begin te veroordelen, ikzelf op dat moment niet goed in mijn vel zit. Dat ik me veroordelend opstel, is een belangrijk signaal om bij mezelf na te gaan of ik op dat moment niet door een donkere bril naar het leven kijk. Want wat ik van een ander vind, zegt meestal meer over mijzelf dan over de betreffende persoon.

Het kan zijn dat ik meer moeite heb met anderen omdat ik moe ben of omdat ik me op dat moment onzeker of uit balans voel. Juist op zulk soort momenten vergeet ik te checken of mijn waarheid ook feitelijk kloppend is.

Laat je ‘oma’ thuis?

Misschien kennen sommigen van jullie haar al; ‘oma’. Oma is een afkorting voor de woorden ‘Oordelen’, ‘Meningen’ en ‘Aannames’. Als je erin slaagt om jouw eigen oordelen, meningen en aannames te laten voor wat ze zijn, kan je beter een open houding aannemen en luisteren naar wat iemand echt te zeggen heeft. Door ‘oma’ thuis te laten kan je makkelijker verbinding maken.

Om over na te denken

  • Hoe kan jij bij jezelf herkennen dat jij je laat leiden door je veroordeling?
  • Hoe zorg jij ervoor dat een oordeel niet verandert in een veroordeling?
  • Kan je een voorbeeld verzinnen waarin jij hebt gegeven of ontvangen zonder oordeel?

Aan de slag: waarnemen/interpreteren/oordelen

Als je iemand wil aanspreken over iets wat je stoort en dat je graag anders zou willen, doe je dit best zonder de ander een verwijt te maken. Door je observatie zo feitelijk mogelijk te beschrijven is de kans groot dat de ander zal kunnen horen wat je wil zeggen. Soms is het jouw interpretatie (en niet je observatie) die maakt dat je iets voelt.

Of jouw interpretatie al dan niet overeenkomt met de intentie van de ander kun je beter eerst checken vóór je conclusies trekt. Dit kan je doen door de volgende vier stappen toe te passen:

  1. Ik zie/ ik hoor: Wat is er feitelijk gebeurd? De beschrijving moet geen discussie oproepen.
  2. Ik denk/ ik voel/ ik vind: wat doet het met je en wat zou je wenselijk vinden?
  3. Wat vind jij? Belangrijke stap, geef de ander de gelegenheid om te reageren.
  4. Start als het nodig is weer vooraan en gebruik Luisteren, Samenvatten, Doorvragen.

Probeer dit maar eens uit bij mensen om je heen en ga bij jezelf na of dit samen met de andere elementen van verbinding bijdraagt aan het contact. Ik hoop dat je mooie ervaringen op zal doen.

Veel succes!

Back To Top